Bozidar Damjanovski

DAMJANOVSKI, Božidar, slikar i grafičar (Skoplje, 12. IX 1947). Po završenoj Srednjoj umetničkoj školi u Skoplju, 1967. upisuje se na ALU u Beogradu, u klasi prof. Nedeljka Gvozdenovića, gde je diplomirao 1972. Postdiplomske studije na istoj Akademiji završio je 1975. u klasi prof. Radenka Miševića. Član je ULUS-a od 1972, a od 1995. ima status istaknutog umetnika. Sa skopskim Republičkim zavodom za zaštitu spomenika kulture radio je između 1965. i 1975. na crtanju i restauratorsko-konzervatorskim radovima u Stobima, Veljusi, Bargali, Vodoči i Svetoj Sofiji u Ohridu. Priredio je veliki broj samostalnih i učestvovao na mnogim kolektivnim međunarodnim izložbama u gradovima bivše Jugoslavije, ali i u Njujorku, Vašingtonu, Los Anđelesu, na Kubi, Kipru, Malti i Novom Zelandu, u Manili, Ženevi, Istambulu, Minhenu, Parizu, Kairu, Amsterdamu, Moskvi, Pekingu, Tokiju, Sidneju, Rimu, Atini, Londonu i dr. Osim u beogradskim muzejima, njegova dela nalaze se u privatnim i javnim zbirkama u zemlji i inostranstvu (Portugal, Nemačka, Francuska, SAD, Kanada, Meksiko, Japan, Engleska, Grčka, Austrija, Holandija, Island). Za dva platna Slika u slici (1977), koje je radio zajedno sa Aleksandrom Cvetkovićem, podelio je nagrade stručnog žiria i publike beogradskog 18. Oktobarskog salona (1978), a  za zajedničku sliku Parametar univerzuma (1978) uručena im je prva nagrada za slikarstvo 2. Bijenala jugoslovenske umetnosti u Njujorku (1980). D. je dobitnik Otkupne nagrade za crtež Muzeja grada Nirnberga (1979), Politikine nagrade za likovno stvaralaštvo iz Fonda Vladislav Ribnikar (1981), nagrade Galerije Lazar Vozarević za crtež (1984), diplome Milene Pavlović Barili (1985), nagrade za slikarstvo Beli anđeo (1986), Gran prija internacionalnog bijenala minijature u Gornjem Milanovcu (1996) i nagrade Osten Svetske galerije za umetnost crteža (2010). Žiri od devet likovnih kritičara i istoričara umetnosti dodelio mu je 1996. Povelju za izbor u 15 najznačajnijih slikara sa kraja HH v. D. je jedan od prvih naših postmodernih umetnika, predstavnik nove figuracije i preteča obnove slike ili umetnosti citata. U njegovom likovnom postupku suprotstavljeno je večito i prolazno kroz romantično sećanje na vrhunska remek-dela istorije umetnosti. Konceptualno poređenje dva različita i prividno nedodirljiva sveta spaja magični ili metafizički realizam ispunjen jetkim humorom i upozoravajućom ali uvek dobronamernom ironijom. Serija prepoznatljivih umetničkih dela kao simbola svetskih civilizacija česta su u pozadini plastičnih ženskih aktova rađenih po prirodi. Pećinski crteži, egipatski hijeroglifi, grčki reljefi ili Leonardov autoportret konfrontirani su sa nekim od tragova današnjice. Doslovno citiranje likovnih ostvarenja iz minulih kulturnih i stilskih epoha zajedno sa lepotom slikane materije plene i pokreću neočekivanim spojevima (mileševski Beli anđeo – ptičje pero). Bilo da sukobljava ili upoređuje, D. otiske ili dodire u vremenu naziva simbolima prošlosti i sadašnjosti, sećanjima, paralelama ili zamenama prisutnosti. Ubedljivim i iznenađujućim minimalističkim intervencijama umetnik prodire u prostor posmatrača, pokrećući ga na razmišljanje o granicama ljudske moći, kao i o suštinskim pitanjima ko smo, odakle smo i kuda idemo.

LITERATURA: B. Rajčević, „Božidar Damjanovski”, Umetnost, 1979, 66; M. Bošnjaković, Damjanovski, Cvetković, Mojović, Rajčević, Čačak 1980; S. Stepanov, „Analitičko likovno kazivanje: zapisi o Božidaru Damjanovskom”, Dometi, 1982, 29; Gr. autora, Božidar Damjanovski: Slike i objekti, Bg 1985; Z. Božović, V. Čolić, Razgovori o umetnosti, Bg 1989; Grupa autora, Antologija srpskog slikarstva druge polovine XX veka, Bg 2004.

 

LJ.N. Stošić